Baskil Kaymakamlığı YENİ!!! Resmi İnternet Sitesi hizmete girmiştir. Karşılaştığınız sorunları, eksiklikleri lütfen baskil@icisleri.gov.tr ve baskilkaymakamligi@gmail.com adresine gönderiniz.
T.C. Ýçiþleri Bakanlýðý e-icisleri projesi Bilgi Edinme Ýnsan Haklarý Baþvuru Formu e-mevzuat bilgi sistemi TC Kimlik no sorgulama Resmi Gazete

 


 
HAVA DURUMU
ELAZIG
ÇOCUKLARIMIZ İÇİN








GENÇLERİMİZ İÇİN



Bulunduğunuz Yer: İlçemiz  >>   İlçemizde yetişen KAYISI ve özellikleri


   



Şehitlerimizin ruhları şad olsun!

Hainleri ve terörü lanetliyoruz.
Terörün dili, dini, milliyeti ve mezhebi olmaz.
Terörist dilsiz, dinsiz, milliyetsiz ve mezhepsizdir.
             


 
 

 

 Bu içeriği yazdırmak için tıklayın...  Yazı tipini küçültmek için tıklayın.  Yazı tipini büyütmek için tıklayın.

Elazığ’ın Baskil İlçesinin yetiştirdiği kayısı oranı ve kalitesiyle dünyada ilk sıralarda yer almaktadır. Dünya kuru kayısı hasadının yüzde 80'ini karşılayan Türkiye’nin bu pay içindeki yüzde 20’lik kısmını tek başına Elazığ'ın Baskil ilçesi karşılamaktadır.  Karakaya Barajı’nın etrafında tesis edilmiş olan kayısı bahçeleri çok kaliteli kayısı meyvesi vermektedir. İçerdiği şeker oranı ve diğer mineraller bakımından oldukça zengin olması sebebiyle Baskil kayısısı Malatya ilinde tercih edilmektedir. Elazığ'da kayısı ticaret borsası olmadığı için elde edilen ürünün neredeyse tamamı Malatya kayısısı adıyla ihracata gönderilmektedir. Malatya pazarındaki kayısı miktarının %15-20 ‘si Baskil de üretilen kayısıdan meydana gelmektedir.

  • İlçede kayısı çiftçisi birçok problemle karşılaşmaktadır.  Özellikle ilçemizde geçen yıllarda görülen don ve dolu zararı sonucu çiftçi ürününün neredeyse tamamını kaybetmiştir. Bu yıl ise İlçemizde 29-30-31.04.2014 tarihlerinde meydana gelen şiddetli don olayı sonucunda 60.000 dekar alanda don hasarı meydana gelmiş olup kayısı üretiminde kayıp oranı %90 ‘ı bulmaktadır. Meydana gelen don olayından kısmen etkilenen yaklaşık 5.000 dekar alanda kayısı bahçelerinden beklenen üretim miktarı, yaş kayısı için 5.000 ton ve kuru kayısı için ise 1000-1200 ton civarındadır. Yine geçen yıllarda ilçemiz Pınarlı ve Kadıköy köylerinde kayısı bahçelerinde görülen Büyük Kara Ağustosböceği  (Lyristes plebejus) zararlısı nedeni ile bahçelerin çoğu kurumuştur.

İlçemiz kayısı ağaçlarında büyük zarar meydana getiren ancak kimyasal mücadelesi olmayan ağustos böceği, Fidan Dip kurdu (capnodis) gibi zararlılar ile cytospora kanseri gibi hastalıklarla kültürel tedbirlerle mücadele yapılabilinir.  Mücadelenin zamanında ve doğru yöntemlerle yapılmaması, önerilen ilaçların kullanılmaması veya yanlış ilaç, doz kullanımı gibi birçok nedenden dolayı bahçeler büyük oranda zarar görmektedir.

Yaptığımız araştırmalar neticesinde; ilçemiz ve çevresi kayısı bahçelerinde zararlı türlerin çok fazla olduğu, özellikle avcı tür sayısının daha az olduğu belirlenmiştir. Bu durumun ise, Baskil ve çevresinde kayısı yetiştiriciliğinin monokültür olarak yapılmasından kaynaklanabileceği düşünülmektedir. Ayrıca, bilinçsiz ve yoğun olarak ilaç kullanımının da doğal düşmanların biyo-çeşitliliğini önemli derecede etkilediği kanısına varılmıştır. Bu yüzden çiftçilerimizin kayısı yetiştiriciliğinin yanında alternatif ürünlere de yönelmesi gerekmektedir.

İlçemizde Kayısının Tüketim Alanları

İlçemizde üretilen kayısının önemli bir bölümü sofralık olarak tüketilmektedir. Ancak kayısıda hasat döneminin kısa olması ve taze kayısının çabuk bozulması nedeni ile kayısı daha çok kurutularak veya işlenerek değerlendirilmektedir. Kayısı dondurularak, konserve yapılarak, pulpu, nektarı çıkarılarak reçel, marmelat, jöle ve krema yapılarak şekerleme, likör, pasta, yoğurt ve dondurma sanayinde değerlendirilmek üzere satışı yapılmaktadır. Kayısı işletmeciliğinde Kayısı çekirdeklerinden tatlı olanları çerez olarak tüketilmekte, acı olanları ise kozmetik sanayinde hammadde olarak değerlendirilmektedir.

İlçemizde Yaygın Olarak Yetiştirilen Kayısı Çeşitleri ve Özellikleri

Hacıhaliloğlu

İlçemizin en önemli kurutmalık kayısı çeşididir. Baskil’deki kayısı ağacı çoğunluğunu oluşturur. Tahmini olarak 1900’ lü yılların başında Malatya’nın 12 km kuzey- doğusundaki H.Haliloğlu çiftliğinde bir seleksiyon sonucu bulunmuştur.

Ağaçları yüksek boylu, dik, dalları yayvan, çok kuvvetli ve çabuk büyür. Kuvvetli ve sulanan topraklarda her yıl ürün verir. Beyaz renkli çiçeklere sahiptir. Verimi orta, dona, kurağa ve hastalıklara (monilya ve çil) karşı hassastır. İyi bakılmayan ağaçlar peryodisite gösterme eğilimindedir. Zayıf topraklarda ve kurak şartlarda abortif dişi organ oluşturur, çiçek tozlarının çimlenme yüzdesi düşer.  

Hacıhaliloğlu kayısı çeşidi içerisinde meyve rengi, şekli, ağırlığı, SÇKM miktarı ve ağaç verimi bakımından geniş varyasyonlar bulunmaktadır. Malatya Meyvecilik Araştırma Enstitüsü tarafından yürütülen “Hacıhaliloğlu Çeşidinde Klon Seleksiyonu” çalışmasıyla kaliteli klonlar seçilmeye çalışılmaktadır. 

Meyveleri orta irilikte, 25 - 35 g ağırlıkta, meyve şekli oval, simetrik, meyve kabuk (L65.59 a + 9.54 b + 41.4) ve et rengi sarı, kırmızı yanak oluşturma eğilimindedir (Şekil 1). Meyve kabuğu incedir. Meyvelerin yola dayanımı iyidir. Meyve eti sert dokuludur. Meyve az sulu, çok tatlı, aromalı, pH 4.5 - 4.8, Suda çözünür kuru madde miktarı (SÇKM) % 24 - 28 ve toplam asitlik % 0.20 - 0.40’ dır. Çekirdek şekli oval, 1.7 - 2.2 g ağırlığında, tatlı ve meyve etine yapışık değildir. Baskil’de Temmuz ayının birinci haftasında olgunlaşır. Soğuklama gereksinimi 850-1000 saattir.  

Meyveleri ağaç üzerinde kademeli olgunlaşır. Önce ağacın üst, sonra orta, en son ise alt dallardaki meyveler olgunlaşır. İyi güneş almayan ağaçlarda bu kademeli olgunlaşma çok daha barizdir. Hasat bu olgunlaşmaya paralel olarak 2 veya 3 defada yapılmalıdır. Aksi taktirde kurutma randımanı düşer.  

Olgunlaşan meyvede meyve eti uçtan itibaren yumuşar ve sulanır. Hasat zamanı meyvenin dalla bağlantısı orta düzeydedir. Yaş meyveleri yüksek şeker içeriğinden dolayı fazla miktarda özellikle aç karnına yendiğinde bağırsakları bozar, ishal yapar. Doğal bir müshil ilacı özelliğine sahiptir. İshal birkaç tane bademi yenilerek önlenir. 

Çekirdeklerinden kuvvetli ve homojen çöğürler elde edilir. Hacıhaliloğlu çeşidinin çekirdeğinden yetişen ağaçlara halk arasında “Yeğen” denir. Yeğen' in çekirdekleri tatlı olup meyveleri Hacıhaliloğlu' na benzemekle birlikte SÇKM miktarı ve kuru kayısı randımanı daha düşüktür.

Kabaaşı

Malatya’da 1970’li yıllarda yapılan bir seleksiyon çalışması sonucu bulunmuş kurutmalık bir kayısı çeşididir. Son yıllarda Baskil ve çevresinde geniş miktarda yetiştirilmeye başlanmış, Baskil ‘de ağaç sayısı bakımından Hacıhaliloğlu çeşidinden sonra ikinci sıraya yerleşmiştir.
Ağaçları orta büyüklükte, dik ve kuvvetli gelişir. Ağaç verimliliği orta düzeydedir. Meyve orta irilikte, 30-35 g ağırlığında, meyve oval şekilli, meyve kabuk (L66.71 a+12.70 b+43.08) ve et rengi sarıdır. Meyve tatlı, pH 3.8-4.6 ve toplam asitlik % 0.30-0.45, SÇKM miktarı % 24-26’dır. Meyve eti sert dokuludur. Çekirdek şekli oval, 1.9-2.4 g ağırlığında, tatlı ve meyve etine yapışık değildir.
Ağaçları çiçek monilyasına hassas olup, çil hastalığına ve dona dayanımı Hacıhaliloğlu çeşidine göre daha iyidir. Genç fidan döneminde kuvvetli sürgün verir ve dalları gevrektir.

Çataloğlu

Baskil’in kurutmalık kayısı çeşididir. Dik-yayvan habitusa sahip Çataloğlu çeşidinin dalları aşağı doğru sarkıktır. Ağaçları verimlidir. Ağaç gövdesi gri, dalları açık kahverengindedir. Meyvesi orta irilikte, 25-35 g ağırlığında, oval şekilli, meyve kabuk (L65.80 a+9.10 b+36.9) ve et rengi sarıdır Meyvenin güneş gören kısmında kırmızı yanak oluşturur. Meyve eti sert, tatlı, lezzetli, az sulu ve meyve simetrik iki parçadan oluşur. SÇKM miktarı % 24-28, pH 4.5-4.9 ve toplam asitlik % 0.10-0.25 arasında değişir. Çekirdek oval şekilli, 1.7-2.1 g ağırlığında, tatlı ve meyve etine yapışık değildir. Hasanbey kayısı çeşidinden sonra çiçek açar, Malatya şartlarında Temmuzun ikinci haftası olgunlaşır. Çataloğlu çeşidi Hacıhaliloğlu çeşidine çok benzer, çoğu kere birbirleriyle karıştırılır. Gerçekten de renk, şekil ve görünüş bakımından birbirlerini andırlar. En önemli farkları Çataloğlu meyvesinde daha az tüy bulunur, bu yüzden meyve daha parlaktır.

Hasanbey

Baskil’in en önemli sofralık kayısı çeşididir. Çeşidin SÇKM miktarı yüksek olması nedeniyle önceleri kurutularak değerlendirilmiş fakat daha sonra çeşidin turfanda, iri meyveli ve yola dayanımının iyi olması nedeniyle son yıllarda sofralık tüketimi bir hayli artmıştır. Ayrıca meyvenin heterojen olgunlaşması ve kükürt odasında diğer çeşitlere göre kükürt dioksidi daha geç absorbe etmesi gibi kurutma için olumsuz özelliklerinden dolayı kurutmalık olarak değerlendirme şekli günümüzde azalmıştır.

Ağaç şekli yayvan olup kuvvetli büyür. Dalları sarkıktır. Ağaçların verimliliği orta düzeydedir. Meyve kalp şeklinde, iri, 40-55 g ağırlığında, meyve eti sert dokulu ve tatlıdır. Meyve kabuk (L63.43 a+9.02 b+40.9) ve et rengi sarıdır. SÇKM miktarı % 18-22, pH 4.9-5.1 ve toplam asitlik % 0.10-0.20’dir. Çekirdek uzun-oval, 2.0-2.8 g ağırlığında, tatlı ve meyve etine yapışık değildir. Baskil’ de Haziran sonu Temmuz başında olgunlaşır. Diğer çeşitlere göre erkencidir. Meyvesinin iri, gösterişli ve yola dayanımının iyi olması nedeniyle büyük tüketim merkezilerine gönderilmeye uygun bir çeşit olup pazarda yüksek fiyatlardan alıcı bulmaktadır.

Meyve heterojen olgunlaşır. Meyvenin bir yanağı olgunlaşıp yumuşadığı halde diğer yanağı ham ve serttir. Kükürtlenerek kurutulacak meyvelerin tam olgunlaşması beklenmeden hasat edilip kükürt odalarında diğer çeşitlere göre daha uzun süre bekletilmesi gerekir. Aksi durumda çeşit daha az kükürt absorbe edeceğinden kurutma sonrası meyve rengi kırmızı veya açık turuncu renkte olur. Çeşidin soğuklama gereksinimi 950-1600 saattir. Olgunlaşan meyvelerin dalla bağlantısı zayıfladığından hafif bir rüzgârda bile fazla döküm yapar. Meyveleri çil hastalığına dayanıklıdır. Bazen meyve koparıldığında sap çukuru parçalanmaktadır.

İlçe Gıda, Tarım ve Hayvancılık Müdürlüğü


İLÇEMİZDEN GÖRÜNTÜLER

 

           




Baskil Kaymakamlığı Resmi web sitesi

 Bize Ulaşın                                0 (424) 511 20 01